Mark Vletter, bekend als oprichter van telecombedrijf Voys, werkt samen met andere ondernemers aan een Europees alternatief voor AI-diensten zoals ChatGPT. De nieuwe dienst draait op Europese servers, verwerkt data volgens Europese privacyregels en komt onder beheer van een steward owned bedrijf. Daardoor kan het bedrijf niet worden verkocht.
Volgens Vletter past die structuur bij het doel van het project: digitale onafhankelijkheid. “Zo’n Amerikaanse overname als bij de partij achter DigiD kan zich bij ons nooit herhalen omdat het AI-bedrijf waaraan we bouwen steward owned is”, zegt hij tegenover MT/Sprout.
Privacy en Europese controle
Steeds meer organisaties willen AI inzetten voor toepassingen zoals chatbots, analyse van rapporten en het samenvatten van vergaderingen. Daarbij komen vaak persoonsgegevens in beeld. Dat zorgt voor een dilemma wanneer de technologie draait op Amerikaanse platforms.
“Je wilt als bedrijf chatbots gebruiken, rapporten laten analyseren of vergaderingen samenvatten. Maar zodra je persoonsgegevens verwerkt, mogen namen, telefoonnummers en gespreksinhoud niet zomaar naar Amerikaanse servers”, aldus Vletter (bron: MT/Sprout).
Ook wanneer data fysiek in Europa staat, kunnen Amerikaanse autoriteiten volgens hem nog steeds toegang eisen via Amerikaanse bedrijven. Dat maakt echte digitale soevereiniteit lastig.
Kritiek op ‘soevereiniteitswashing’
Vletter stoort zich aan bedrijven die hun oplossingen als Europees positioneren terwijl er in de keten alsnog een Amerikaanse leverancier zit. “Verschrikkelijk”, noemt hij dat fenomeen van zogeheten soevereiniteitswashing (bron: MT/Sprout).
Toch begrijpt hij waarom veel organisaties bij de grote techspelers blijven. Gebruiksgemak speelt vaak een grotere rol dan principes. Juist daarom moet een Europees alternatief minstens zo eenvoudig werken.
Open source basis
De nieuwe AI-dienst leunt op open-source software en open-source taalmodellen. Daarmee willen de initiatiefnemers voorkomen dat gebruikers vastzitten aan één leverancier.
Het platform richt zich op drie groepen: organisaties die een privacyvriendelijk alternatief voor ChatGPT zoeken, bedrijven die AI in hun eigen systemen integreren en instellingen met gevoelige datasets.
Voor die laatste groep moet de technologie ook lokaal kunnen draaien. Denk aan een academisch ziekenhuis dat AI inzet voor onderzoek naar nieuwe methoden om kanker te detecteren.
Europees AI-platform
Uiteindelijk moet het initiatief uitgroeien tot een Europees platform voor AI-diensten. “Denk AWS, maar dan voor AI. Maar dan Europees, open source en zonder lock-in”, zegt Vletter (bron: MT/Sprout).
Het project staat nog in de opstartfase. Er zijn nog geen klanten of investeerders vastgelegd. Bedrijven kunnen zich binnenkort wel aanmelden om hun interesse kenbaar te maken. Investeerders kunnen meedoen, maar moeten rekening houden met het steward owned model dat het rendement beperkt.
Kritiek op huidige AI-modellen
Vletter plaatst ook kanttekeningen bij de manier waarop grote AI-modellen nu worden ontwikkeld. Hij wijst onder meer op het energieverbruik en de manier waarop trainingsdata vaak tot stand komt. “Het OpenAI-model is in zijn totaliteit onhoudbaar”, stelt hij (bron: MT/Sprout).
Zelf blijft Vletter voorlopig actief bij Voys. Hij gaf eerder al aan in 2028 te stoppen bij het telecombedrijf. Zijn nieuwe AI-project hoeft van hem geen klassieke startup te worden. Het belangrijkste doel: zorgen dat er een serieus Europees alternatief voor AI komt.
