De laatste tijd lees, zie en hoor ik vooral één ding over AI: angst. Angst voor banenverlies, voor controle en dat alles straks nep is. Eerlijk gezegd word ik daar een beetje dwars van. Niet omdat ik blind ben voor risico’s, maar omdat we dit toneelstuk al zo vaak hebben opgevoerd. Elke nieuwe technologie krijgt dezelfde behandeling: eerst paniek, dan weerstand, daarna een paar dure sessies ‘verandering’, en daarna doet iedereen alsof het nooit anders is geweest.
Natuurlijk verdwijnen er banen. Dat is altijd zo. Maar doen alsof AI alleen maar komt slopen, is onzin. Nieuwe techniek breekt iets af, maar bouwt ook iets op. De kapitein van de trekschuit werd stoker op de trein, later verkeersleider. En wie weet is hij straks dronepiloot. Niet omdat hij zo graag wilde veranderen, maar omdat de wereld doordenderde. De vraag is niet of je mee wilt. De vraag is of je mee kunt.
En daar zit precies de irritatie. Veel mensen doen alsof AI een monster is dat banen komt opeten. Maar AI is geen monster. AI is gereedschap. En gereedschap is nooit het probleem. De vraag is wie het vasthoudt en wat je ermee doet. Een hamer kan een huis bouwen. Een hamer kan ook een ruit inslaan. Dat maakt de hamer niet gevaarlijk. Dat maakt de gebruiker verantwoordelijk.
In telecom en communicatie zie je dat eigenlijk al jaren gebeuren. De telecommanager bestaat niet meer. Vroeger had je een eigen rol, een eigen budget, een eigen wereldje: telefonie, lijnen, contracten, providers, toestellen. Alles in nette vakjes. Die vakjes zijn weg. Telefonie en communicatiemiddelen vallen nu gewoon onder de CIO, of onder IT, of onder security. Soms zelfs onder facility, als niemand anders het wil. Niet omdat telecom minder belangrijk is geworden, maar omdat alles communicatie is geworden. Alles is data. Alles is cloud. Alles is security. Alles hangt aan elkaar met draadjes die niemand meer snapt, maar iedereen gebruikt.
Ik moest lachen toen iemand zei: “Hebben ze daar dan geen ChatGPT?” Niet omdat hij brutaal was, maar omdat hij gelijk had. De wereld buiten school is allang verder. Bedrijven, teams en afdelingen gebruiken AI, en op school praten ze er nog over alsof het valsspelen is. Maar is het valsspelen als je sneller werkt, beter controleert, minder fouten maakt en meer tijd overhoudt voor het echte werk? Nee. Dat heet professionaliteit.
We hebben dit eerder gezien bij de komst van e-mail, internet, de smartphone, Teams en Zoom, en de cloud. Elke keer hetzelfde patroon: eerst angst, dan weerstand, daarna acceptatie. En daarna kan niemand zich nog voorstellen hoe het ooit zonder ging.
En nu komt AI erbij. Dus ja, taken gaan verdwijnen. Sommige rollen worden kleiner. Sommige werkzaamheden worden automatischer. Maar er komen ook nieuwe functies bij. Nieuwe verantwoordelijkheden. Nieuwe specialismen. Mensen die processen snappen. Mensen die data kunnen beoordelen. Mensen die weten hoe je AI veilig inzet. Mensen die zorgen dat het niet alleen snel is, maar ook klopt. Dat zijn geen hippe woorden voor op LinkedIn. Dat is gewoon werk dat gedaan moet worden. En het gebeurt niet ‘straks’, maar nu.
Laten we stoppen met dat doemdenken. Ja, AI gaat impact hebben. Ja, sommige mensen gaan het moeilijk krijgen. Niet omdat AI ze vervangt, maar omdat ze blijven doen alsof het niet bestaat. Het echte risico is niet dat AI je baan pakt. Het echte risico is dat jij je baan laat liggen, terwijl de wereld verder rijdt.
Ik zag dat ook heel dichtbij bij mijn zoon. Voor zijn studie moest hij een verslag maken. Hij gebruikte ChatGPT, niet om een kant-en-klaar verslag te laten uitspugen, maar om te sparren, te helpen met de indeling en om fouten eruit te halen. Slim dus. Efficiënt. Praktisch. Precies wat je wilt van iemand die straks gaat werken.
Zijn docent was fel tegen. Want, zei hij, “Straks moet je bij een bedrijf werken, dan kan je dit ook niet gebruiken.” Mijn zoon keek hem aan en dacht: de kapitein van de trekschuit wacht niet tot iemand hem toestemming geeft. Die stapt op de trein. En rijdt door zonder in de stress te schieten en zonder de boot te missen.
Richard Bordes is Lawaaimaker in de ICT, Radio Maker, presentator en Co-Founder van PeopleWorkTechnology.com
