De Autoriteit Consument & Markt (ACM) verbiedt de overname van een deel van de glasvezelnetwerken van Delta Fiber Nederland door Glaspoort, de joint venture van KPN en pensioenuitvoerder APG. Volgens de toezichthouder zou de transactie de concurrentie op de vaste telecommarkt verminderen en kunnen consumenten en bedrijven daardoor te maken krijgen met hogere prijzen, minder keuze en een lagere kwaliteit van dienstverlening.
Het besluit volgt op een opvallend lang onderzoekstraject. Al op 31 oktober 2024 maakte de ACM bekend dat nader onderzoek nodig was. Glaspoort en Delta moesten vervolgens een vergunning aanvragen, waarna de toezichthouder de gevolgen voor de mededinging verder onderzocht. Ruim anderhalf jaar later ligt er nu een definitief verbod.
Van vervolgonderzoek naar verbod
De voorgenomen overname heeft betrekking op glasvezelnetwerken in verschillende Nederlandse gemeenten, met een totale dekking van circa 200.000 huishoudens.
In oktober 2024 zag de ACM al het risico dat de concurrentie tussen vaste telecomnetwerken door de transactie zou afnemen.
In de betrokken gebieden concurreren momenteel de netwerken van KPN, VodafoneZiggo en Delta met elkaar. Na de overname zouden alleen KPN, via Glaspoort, en VodafoneZiggo als netwerkeigenaren overblijven.
De ACM besloot daarom destijds dat een uitgebreider vergunningstraject nodig was. Hoewel de toezichthouder bij een volledige aanvraag in beginsel dertien weken heeft om een besluit te nemen, wordt die termijn opgeschort wanneer aanvullende vragen worden gesteld. Dat is kennelijk veelvuldig gebeurd, want het uiteindelijke oordeel liet lang op zich wachten.
Concurrentiedruk op KPN neemt af
Volgens de ACM leidt de overname tot minder concurrentiedruk op KPN. Dat kan negatieve gevolgen hebben voor zowel huishoudens als zakelijke afnemers.
“Concurrentie tussen telecommunicatienetwerken zorgt ervoor dat consumenten en bedrijven profiteren van scherpere prijzen”, zegt Martijn Snoep, bestuursvoorzitter van de ACM. “Door deze overname neemt de concurrentiedruk op KPN af en is het aannemelijk dat de prijzen zullen stijgen. Dat vinden wij onwenselijk.”
De gevolgen raken ook telecomaanbieders zonder eigen landelijk dekkend vast netwerk, zoals Odido en Budget. Zij zouden na de overname voor toegang tot vaste infrastructuur vrijwel volledig afhankelijk worden van KPN, omdat VodafoneZiggo zijn netwerk niet openstelt voor andere aanbieders.
Zorgen over ‘kralen rijgen’
De ACM wees in oktober 2024 ook op het fenomeen ‘kralen rijgen’: het achtereenvolgens overnemen van kleinere netwerken. Sinds 2020 nam KPN volgens de toezichthouder ten minste zeven glasvezelnetwerken van kleinere concurrenten over.
Elke afzonderlijke overname kan een beperkte impact hebben, maar samen kunnen zulke transacties de marktpositie van KPN aanzienlijk versterken. Veel van deze kleinere overnames hoefden vanwege de beperkte omzet niet bij de ACM te worden gemeld. De nu verboden transactie viel wel onder het toezicht, omdat de overname via Glaspoort liep.
De ACM pleit al langer voor een wetswijziging waarmee ook kleinere overnames door een grote marktpartij onderzocht kunnen worden wanneer er risico’s voor de concurrentie bestaan.
Delta belangrijke onafhankelijke speler
Delta is de grootste onafhankelijke glasvezelconcurrent van KPN en bereikt ongeveer één op de vijf Nederlandse huishoudens. Het bedrijf stelt zijn netwerk open voor andere telecomaanbieders. Daardoor zijn deze partijen minder afhankelijk van KPN.
De ACM verwacht niet dat nieuwe netwerkeigenaren op grote schaal zullen toetreden. Wanneer onafhankelijke glasvezelnetwerken door overnames verdwijnen, is de afname van de concurrentie volgens de toezichthouder daarom waarschijnlijk blijvend.
Ook landelijk zou de positie van KPN verder worden versterkt. Het telecombedrijf bezit al verreweg de meeste glasvezelnetwerken in Nederland.
KPN kan Delta-netwerk blijven gebruiken
In de gebieden waarop de overname betrekking heeft, levert KPN zijn diensten momenteel nog grotendeels via koper. Een overname is volgens de ACM echter niet nodig om daar glasvezeldiensten aan te bieden.
Het netwerk van Delta staat open voor andere telecomaanbieders, waaronder KPN. Daarnaast kan KPN ervoor kiezen om zelf glasvezel aan te leggen als vervanging van het bestaande kopernetwerk.
Voorgestelde oplossingen onvoldoende
KPN en Glaspoort hebben tijdens het onderzoek voorstellen gedaan om de bezwaren van de ACM weg te nemen. Daarbij speelde onder meer de toezegging dat Glaspoort andere telecomaanbieders onder gelijke voorwaarden toegang zou bieden tot de overgenomen infrastructuur.
Volgens de ACM boden de voorgestelde voorwaarden onvoldoende zekerheid dat de concurrentieproblemen zouden worden opgelost. De toezichthouder verbiedt de overname daarom volledig.
De betrokken bedrijven kunnen tegen het besluit in beroep gaan.
